De oplossingen van de vorige week staan weer in het vorige artikel. Intussen heb ik wat zitten grasduinen in de partijen van het rapidtoernooi dat de wereldkampioen momenteel organiseert en het viel op dat er een aantal ultrakorte winstpartijen te zien was. Op schaaksite.nl las ik dat zulke korte partijen zeldzaam maar niet volkomen uniek zijn. Met name een bijzonder "ongeluk" dat Anand in 1988 in het toernooi in Biel overkwam, trok mijn aandacht, zeker omdat good old Tony Miles in dat geval onbedoeld een opvallende rol speelde. 

Maar even terug naar een nog grijzer verleden. Rond 1980 maakte ik onderstaand probleem.

 

Na de sleutelzet 1. Pg1-e2 heeft zwart alleen 1. .. Kf5-e4 waarna wit toeslaat met 2. Pe2-g3+ en het mat is na 2. .. Ke4-f3 3. 0-0 of 2. Ke4-d3/4  3. .. 0-0-0!
Naast dit probleem heb ik me er ook wel eens op toegelegd een probleem te maken waarin wit, met de koning op e1, kon "winnen" door e7-e8T! te spelen en daarna met de "ellenlange rokade" 0-0-0-0 ofwel Ke1-e3 gecombineerd met Te8-e2 mat kon zetten. Helaas staat in de regels dat de rokade op de onderste rij moet worden uitgevoerd....

 

Allereerst meld ik weer dat ik de oplossingen van vorige week onderaan het artikel van vorige week heb toegevoegd. Ik kreeg van enkele leden de juiste oplossing toegestuurd, ook van het tweede probleem, waar ik dus niet uit kwam.

Naar aanleiding van de oplossing van het eerste probleem, heb ik nog eens naar de stelling gekeken en een revisie gemaakt die wél aan alle eisen van het probleemschaak voldoet. Ik vind hem minder elegant, maar het thema is er nog wel.

 Na de sleutelzet 1. Pd2-f3 blijkt de zwarte loper niet in staat de matzet te verhinderen. Na 1. .. Lh2-g1 slaat wit op f4: 2. Lcxf4 en zet op de volgende zet mat met 3. g2-g4. En op 1. .. Lh2-g3 moet zwart na 2. Lc1xf4 veld g3 vrijgeven waarna de pion vrije doortocht heeft naar het matveld g4!

Met onderstaande opgave, die ik rond 1980 maakte, snijd ik maar weer eens een ander thema aan.



 

 Ja, een nieuw thema, dus een zeldzame sleutelzet voor een probleem, namelijk 1. 0-0! Wit geeft hierna mat in 3 in alle varianten, waarvan de langste is 1. .. Kg3-h3  2. Kg1-f2!  Kh3-h2  3. Tf1-g1 Kh2-h3  4. Tg1-h1 mat.

In 1973 - het ging er in het nieuws over - sprak de toenmalige premier Joop den Uyl denk volke toe en kondigde enerchie- (zo sprak hij dat uit) ofwel olieconsumptiebeperkende maatregelen aan. De meest in het oog springende was de autoloze zondag. Alleen wie daartoe een dringende noodzaak kon aantonen, mocht op die dagen gemotoriseerd op vier wielen de weg op. De rust die dat gaf, herinner ik me nog goed! Hoewel verboden, waagden sommigen zich per fiets op de autosnelwegen! 
Onlangs was er opnieuw een premier aan het woord, ditmaal Mark Rutte, en hij bond ons op het hart afstand te bewaren en vooral thuis te blijven, tenzij om werkzaamheden uit te voeren die écht niet van huis uit zouden kunnen. En passant werden alle horecagelegenheden en sportclubs gesloten. Daarmee is dan nu de volgende -loze periode aangebroken. Vanmiddag ging ik op zoek naar die frisse neus en ik nam een nerveuze stemming waar. Eenieder leek haast te hebben om zich zo snel mogelijk weer naar binnen te begeven. Georganiseerd langs elkaar heen leven, is wat we nu doen. Onwerkelijk, maar dringend noodzakelijk. 
Wat doet een mens dan thuis? Met velen van jullie ben ik het eens dat een schaakpartij zich live hoort af te spelen met een tegenstander van vlees en bloed die tegenover je zit en die je het liefst eens en voor altijd zou willen afleren nog het lef te hebben tegen jou aan te treden! Maar ja, dat zit er nu niet in, en het spel op al die platforms is toch wat anders. 
Nu ook de laatsten der mohikanen op last van de Fide en de Russische regering hun activiteiten ontijdig hebben moeten staken, rest ons niets anders dan te bladeren in onze annalen... En... dat biedt kansen! In mijn kast ligt een vergeeld notitieblokje waarin ik een aantal schaakproblemen bewaar die ik dat grijze verleden, die jaren waarin wij even enerchie moesten sparen, heb gecomponeerd! In de tijd dat ik met schaken startte, rond de match Spasski - Fischer in 1972, schafte ik voor mezelf het boekje Chess problems gems by eight eminent American composers aan van ene Kenneth S. Howard en startte met componeren. Het was overigens het enige onderdeel van het spel waar mijn broer interesse voor had, dus af en toe werkte hij mee. Van de componisten vond ik vooral Samuel Loyd (1841 - 1911) interessant, omdat hij altijd bijzondere elementen in zijn composities opnam. Daarop kwam de volgende compositie tot stand, die ik hieronder laat zien in de versie zoals hij na revisie in 1984 eruit zag.

 

Het probleem waarop bovenstaande studie is gebaseerd, verscheen in 1858 in de Philadelphia Evening Bulletin. Hieronder laat ik het zien.

Het was mijn doel als jong broekie de grote Loyd in één opzicht te overtreffen. Zien jullie in welk opzicht ik daar in geslaagd ben?

 

11 april 2020, tijd voor de oplossingen.

De oplossing van de tweezet van Samuel Loyd is 1. Dg7-a1! en wit geeft mat tegen ieder antwoord! Bepaald elegant is dat als zwart met zijn toren de a-lijn verlaat, wit mat zet met 2. Da1-a8 en als de dame de onderste lijn vrijgeeft is het mat na 2. Da1-h1! Ook kan de dame niet geslagen worden: 1. .. Dxa1 2. Pxb6 of 1. .. Txa1 2. Pxe3. De antwoorden op andere zetten van zwart kan een ieder zelf erbij zoeken.
Toen ik - lang geleden - dit probleem voor het eerst zag, wilde ik de uitdaging wel aan om nóg een hoek toe te voegen en zo ontstond het bovenste probleem. De sleutelzet heb ik daarmee ook direct verklapt. Wit wint met 1. Da1-h8! en zet nadat de torens de onderste- of de h-lijn verlaten mat met respectievelijk Dh8-a8 en Dh8-h1, terwijl op slaan van de dames een mat klaarligt met 2. Pf7-g5 of 2. Pd7-f6.

Frank Hoogenboom

Allereerst kan ik melden dat ik de oplossingen van de problemen uit mijn vorige artikel onderaan heb toegevoegd.
We zijn een week verder en inmiddels lijkt het hoogtepunt van de coronacrisis in ons land weliswaar voorbij, maar is een antwoord op de vraag hoe we de huidige toestand van semi-quarantaine kunnen verlaten zonder in een volgende uitbraak te belanden, nog allerminst dichterbij. Naar schaken en face ziet het dus nog in genen dele uit, daarom nog maar eens een paar schaakproblemen uit de oude(re) doos.

Bij dit probleem hoort ook een uitdaging. De oplossing is elegant, maar het probleem is eigenlijk niet helemaal volgens de regels. Wie ziet een verbetering die de clou in stand houdt en die wél aan alle regels voldoet?

Voor meneer Loyd geldt dat natuurlijk allemaal niet. Vorige week heb ik me een lange avond met het volgende probleem beziggehouden zonder de prachtige oplossing te vinden. Al snel zag ik dat er een prachtig mat in zit als zwart h6 zou spelen en ook op h5 vond ik wel een oplossing, alleen... wit moet eerst... Trouwens, wat doet wit tegen de opmars g4-g3-g2(+)? Volgende week de oplossing!

 

Hier de oplossingen: 
Probleem 1: 1. Lc7xg3! waarna Lh4xg3 kan worden beantwoord met 2. Pe1-f3 en op een willekeurige loperzet 3. g2-g4 mat volgt. Als zwart op de eerste zet niet slaat, maar de loper wegspeelt, speelt wit 2. Lg3-f2 om daarna te vervolgen met dezelfde matzet. Leuk probleem, maar niet helemaal correct, want een slagzet als sleutelzet mag eigenlijk niet.

Probleem 2: in de beginstand raakte ik als oplosser al snel gefixeerd op het mooie mat dat zou ontstaan als zwart aan zet zou zijn en de zet h7-h6 zou doen. Dan zet wit mat met 2. Pf8-g6+ Kh8-h7 3. f7-f8P mat! Leuk, maar op de eerste plaats is wit aan zet en op de tweede plaats zou deze vlieger niet opgaan na een andere beginzet... 
Toch blijft dit idee hangen en daarmee sta je mooi op het verkeerde been. Ik probeerde een zet als 1. Dc4-a2 en ontdekte dat dat werkt als zwart h7-h6 of h7-h5 antwoordt. Dan doet wit Da2-b1 en mat is onvermijdelijk! Alleen... wat als zwart g4-g3 antwoordt? Dan "dreigt" er g3-g2+ en komt wit te laat. 
Tegelijk zag ik dat wit na Pf8-g6+ mat zou kunnen zetten op de h-lijn, maar dat zou dan net weer niet werken want de pion op g4 staat in de weg. 
De sleutelzet 1. Dc4-f1! voorkomt al dit soort bezwaren. Op 1. .. h7-h6 of 1. .. h7-h5 werkt 2. D(f1-)b1 uiteraard en op 1. .. g7-g6 of 1. .. g7-g5 is Df1xa1 direct mat. Ook kan 1. .. g4-g3 nu worden weerlegd met het eerder besproken 2. Pf8-g6+ h7xg6 en nu Df1-h3 mat! Verder blijkt dat wit op alle loperzetten een treffend antwoord heeft! op 1. .. La1-b2 2. Df1-b1, op 1. .. La1-c3 of -d4 2. Df1-d3 en op 1. .. La1-e5 of -f6 2. Df1-f5! Dit laatste zag ik niet en daardoor was het een lange avond zonder resultaat voor mij... Wie weet is het jullie beter vergaan... Maar wat een prachtige compositie waarin de kracht van de dame met heel eenvoudige middelen wordt gedemonstreerd!

In verband met onderstaande communicatie van de KNSB, is de interne competitie van Schaakclub Emmeloord tot nader order opgeschort. Ook de externe wedstrijden gaan niet door.

Indien de competities weer worden opgestart, zal hierover bericht verschijnen.

 

From:               Bondsbureau KNSB <Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.>
Subject:            Communicatie rond coronavirus voor schaakverenigingen

20/20211

Aan de schaakverenigingen
t.a.v. de voorzitters, secretarissen, jeugdleiders en contactpersonen

Geacht bestuur,

In verband met de recente ontwikkelingen rondom het coronavirus heeft de KNSB
alle activiteiten tot en met 31 maart afgelast. Aansluitend op deze maatregelen
adviseert de KNSB u om alle activiteiten van uw club tot en met 31 maart af te
gelasten, ook als aan deze activiteiten minder dan 100 personen deelnemen. Het
gaat dus om de clubavond (of middag of ochtend), en ook om trainingen,
bijeenkomsten etc.

Wij hebben de regionale bonden gevraagd hun competities en toernooien ook tot
en met 31 maart af te gelasten.
De kans bestaat dat dit nieuwe coronavirus nog langere tijd onder de bevolking
aanwezig zal blijven.Alle adviezen en maatregelen van het RIVM zijn er op
gericht om de gevolgen van deze virusuitbraak in te perken dan wel te
vertragen.De KNSB ondersteunt deze doelstelling, net als NOC*NSF en andere
sportbonden. Bij eventueel noodzakelijk nieuw te nemen maatregelen laat de KNSB
zich adviseren door het RIVM en NOC*NSF. Wij zullen u daar dan over informeren.


Met vriendelijke groet,
Koninklijke Nederlandse Schaakbond

Dharma Tjiam
Directeur